Volgens Plutarchus is dit de manier waarop de Macedonische koning Phillippos II zijn toekomstige echtgenote Olympias ontmoette, de Epirotische prinses van de Aeacidische dynastie, tijdens hun initiatie in de mysteriën van Samothrake. Deze historische anekdote verklaart de trouw van de Argeadische dynastie aan het heiligdom, en vervolgens van de twee dynastieën van diadochen die hen opvolgden: de Ptolemaeën en Antigoniden, die in de 3e eeuw v.Chr. elkaar voortdurend probeerden te overtreffen gedurende de periode waarin zij beurtelings het eiland en het Noord-Egeïsche gebied in het algemeen beheersten.

De eerste heerser van wie epigrafische sporen zijn overgeleverd was de zoon van Philippos II en halfbroer van Alexander, Philippos III van Macedonië, die de voornaamste begunstiger van het heiligdom zou zijn tijdens de 4e eeuw v.Chr.: hij gaf waarschijnlijk de opdracht voor de bouw van de temenos rond 340 v.Chr., voor het hoofdaltaar in het volgende decennium, voor het hiëron rond 325 v.Chr., en ook voor het Dorische monument aan de rand van het oostelijke cirkelvormige gebied. Dit was zowel uit zijn naam als die van zijn neef Alexander IV van Macedonië gewijd en daarom gedateerd in hun gezamenlijke regering van 323 v.Chr. tot 317 v.Chr..

De tweede fase van belangrijke bouwwerken begon in de jaren 280 v.Chr. met de rotunda van Arsinoë II[23], die mogelijk kan worden gedateerd tijdens de periode 288 v.Chr.-281 v.Chr. toen deze dochter van Ptolemaeus I was getrouwd met de diadoch Lysimachus, de toenmalige koning van Macedonië. Na zijn dood in de strijd in 281 v.Chr. trouwde zij haar halfbroer, Ptolemaeus Keraunos, en later haar broer Ptolemaeus II in 274 v.Chr.. Van de monumentale wijdingstekst boven de deur is slechts een enkel blok over, zodat het niet mogelijk is om de volledige inscriptie te reconstrueren. Ptolemaeus II zelf liet het propylon bouwen tegenover de ingang van het heiligdom: de machtige Ptolemaeïsche vloot die hem in staat stelde om het grootste deel van de Egeïsche Zee tot aan de Thracische kust te domineren en zijn bouwactiviteit te Samothrake zijn getuigen van zijn invloed.

Het herstel van de Antigonidische dynastie op de Macedonische troon met Antigonus II Gonatas leidde spoedig tot een strijd om de maritieme suprematie in het Egeïsche gebied: Antigonus Gonatas vierde zijn overwinning in de zeeslag bij Kos door een van zijn triomferende schepen te wijden aan het heiligdom rond 255-245 v.Chr.. Het werd tentoongesteld in een gebouw dat werd gebouwd op een ad hoc basis op het westelijke terras, het Néôrion (plattegrond, nr. 6). Het is mogelijk geïnspireerd door een ander Néôrion, te Delos, vermoedelijk gebouwd aan het einde van de 4e eeuw v.Chr., dat hij hergebruikte en waar hij rond dezelfde tijd een ander schip wijdde.

De zeeoorlog tussen de Ptolemaeën en de Antigoniden ging met tussenpozen verder gedurende de tweede helft van de 3e eeuw v.Chr., tot Philippos V van Macedonië, de laatste Antigonidische koning, die een Macedonische thalassocratie trachtte te vestigen, maar ten slotte werd verslagen door een alliantie van Rhodos en Pergamon. Een monumentale zuil werd door de Macedoniërs aan hem gewijd voor de grote stoa op het bovenste terras rond 200 v.Chr.. Het was hoogstwaarschijnlijk tijdens een van deze episodes dat de monumentale fontein, die de kalkstenen voorsteven en de bekende Nikè omvatte, werd gebouwd (vgl. foto en plattegrond, nr. 9). Deze zou in feite door Rhodos in plaats van Macedonië gewijd kunnen zijn; analyse van de kalksteen die is gebruikt voor de voorsteven en het type schip wijzen op Rhodos.

Het heiligdom werd het laatste toevluchtsoord voor de laatste koning van Macedonië, Perseus van Macedonië, die naar het eiland vluchtte na zijn nederlaag in de slag bij Pydna in 168 v.Chr. en daar door de Romeinen gevangen werd genomen.

Mysterieculten - Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake

Heiligdom van de Grote Goden van Samothrake - Index